Liên kết website
   
Thông tin truy cập
 
Số lượt truy cập : 312294
Khách trực tuyến : 4759
Thành viên trực tuyến : 2
 
Những điểm mới trong quy định về "Chính quyền địa phương" theo Hiến pháp năm 2013
25/06/2014 - 08:24
Những điểm mới trong quy định về "Chính quyền địa phương" theo Hiến pháp năm 2013


Trong lịch sử lập hiến Việt Nam, mỗi bản Hiến pháp được ban hành đều gắn với sự chuyển mình của đất nước. Từ ngày mùng 2 tháng 9 năm 1945- ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa - đến nay, đất nước ta đã trải qua 4 bản Hiến pháp, đó là Hiến pháp năm 1946, Hiến pháp năm 1959, Hiến pháp năm 1980 và Hiến pháp năm 1992 (sửa đổi, bổ sung năm 2001).

Ngày 28-11-2013, với tuyệt đại đa số đại biểu Quốc hội biểu quyết tán thành (486/488, chiếm tỷ lệ 97,59%), Quốc hội khóa XIII đã thông qua Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (gọi tắt là Hiến pháp năm 2013). Đây là sự kiện chính trị - pháp lý đặc biệt quan trọng, đánh dấu một bước tiến mới trong lịch sử lập hiến của nước ta. Đây là bản Hiến pháp vừa kế thừa được các giá trị to lớn của các bản Hiến pháp trong lịch sử, vừa thể chế hóa các quan điểm, phương hướng, nội dung phát triển đã được khẳng định trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011), trong đó có nội dung về Chính quyền địa phương. 

"Chính quyền địa phương" được quy định tại Chương IX của Hiến pháp năm 2013 gồm 7 điều (từ Điều 110 đến Điều 116). Đây là một trong những nội dung nhận được nhiều nhất ý kiến góp ý của các tầng lớp nhân dân, các cơ quan, tổ chức trong quá trình xây dựng, sửa đổi Hiến pháp bởi nó liên quan trực tiếp đến người dân ở cơ sở. Việc thay đổi về tên gọi "Chính quyền địa phương" (so với "Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân" theo Hiến pháp năm 1992) không chỉ đơn thuần là sự thay đổi về mặt hình thức mà còn làm rõ hơn tính chất của hệ thống cơ quan công quyền ở địa phương trong mối quan hệ với Trung ương, thể hiện tính gắn kết, mối quan hệ chặt chẽ giữa Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân trong chính thể của chính quyền địa phương. Chương này cũng quy định một cách tổng quát về việc phân chia đơn vị hành chính, còn những vấn đề về tổ chức, thẩm quyền của từng cấp chính quyền địa phương sẽ do luật định.

                 

Về tên gọi của Chương

Trên thực tế, thuật ngữ “chính quyền địa phương” đã được sử dụng tương đối rộng rãi và phổ biến trong các văn kiện của Đảng, các văn bản pháp luật của Nhà nước cũng như các tài liệu, sách báo chính trị- pháp lý ở nước ta. Việc quy định về "Chính quyền địa phương" trong Hiến pháp năm 2013 là phù hợp với thực tiễn hoạt động của hai cơ quan này, bởi vì mặc dù là hai cơ quan có vị trí và tính chất khác nhau, nhưng được tổ chức và hoạt động trên cùng một địa bàn, một cấp hành chính. Do đó, hai cơ quan này có mối quan hệ chặt chẽ về mặt tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn. Việc thay đổi về tên gọi Chính quyền địa phương” theo Hiến pháp hiện hành đặt ra yêu cầu phải đổi mới thực sự về mô hình tổ chức cũng như chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương theo hướng: Bảo đảm sự gắn kết chặt chẽ hơn giữa Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân; tạo không gian tự chủ, tự chịu trách nhiệm cao hơn cho chính quyền địa phương; khẳng định rõ nét hơn vị trí của chính quyền địa phương trong hệ thống hành chính thống nhất của đất nước.

Về đơn vị hành chính

Khoản 1 Điều 110 Hiến pháp năm 2013 quy định: "Nước chia thành tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; tỉnh chia thành huyện, thị xã và thành phố thuộc tỉnh; thành phố trực thuộc trung ương chia thành quận, huyện, thị xã và đơn vị hành chính tương đương; huyện chia thành xã, thị trấn; thị xã và thành phố thuộc tỉnh chia thành phường và xã; quận chia thành phường. Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt do Quốc hội thành lập ".

So với Hiến pháp năm 1992, Hiến pháp năm 2013 đã sử dụng thuật ngữ “đơn vị hành chính tương đương” với quận, huyện, thị xã trong thành phố trực thuộc Trung ương. Đây là ý tưởng mới trên cơ sở tiếp thu ý kiến của đông đảo đại biểu Quốc hội và nhân dân. Điều này mở ra khả năng cho việc thành lập các đơn vị hành chính mới, đồng thời tăng khả năng dự báo và tính ổn định của Hiến pháp trong việc đáp ứng nhu cầu khách quan của quá trình phát triển kinh tế - xã hội ở nước ta. Với cách quy định "mở" về đơn vị hành chính, Hiến pháp mới đã tạo cơ sở pháp lý cho việc hình thành một đơn vị hành chính trong thành phố trực thuộc Trung ương, ví dụ như “thành phố” trong “thành phố trực thuộc Trung ương”. Theo đó, cách quy định về đơn vị hành chính “thành phố trong thành phố” sẽ không bị xem là vi hiến trong các văn bản pháp luật sau này. 

 Mặt khác, một điểm mới theo quy định tại Điều 110 Hiến pháp năm 2013 là việc bổ sung quy định về đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt do Quốc hội thành lập”. Đây là quy định được bổ sung trên cơ sở ý kiến đề xuất của các đại biểu Quốc hội, các cơ quan, tổ chức và các địa phương, nhằm đáp ứng yêu cầu thiết lập các đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt đang đặt ra ở một số địa phương trong tương lai có thể hình thành như huyện đảo Phú Quốc tỉnh Kiên Giang hay huyện Vân Đồn tỉnh Quảng Ninh...

Khoản 2 Điều 110 Hiến pháp năm 2013 quy định: “Việc thành lập, giải thể, nhập, chia, điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính phải lấy ý kiến nhân dân địa phương và theo trình tự, thủ tục do luật định”. Thực tiễn cho thấy, thời gian qua, việc chia tách, sáp nhập đơn vị hành chính lãnh thổ các cấp của nước ta diễn ra khá phổ biến nhưng trình tự, thủ tục chưa được thực hiện một cách chặt chẽ, thống nhất, làm tăng đầu mối đơn vị hành chính, tăng tổ chức bộ máy, biên chế công chức và tài chính công... Từ đó ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý nhà nước nói chung và kết quả công tác cải cách hành chính nói riêng. Hướng đến mục tiêu đảm bảo tính minh bạch, công khai, đặc biệt là bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân, Hiến pháp năm 2013 đã quy định việc thành lập, giải thể, nhập, chia, điều chỉnh địa giới hành chính phải lấy ý kiến nhân dân địa phương và theo trình tự, thủ tục do luật định. Có thể nói, việc hiến định về thẩm quyền, tiêu chí, điều kiện, thủ tục thành lập mới, sáp nhập, điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính của Hiến pháp năm 2013 góp phần bảo đảm tính ổn định của các đơn vị hành chính hiện nay. Quy định này cũng nhằm bảo đảm thực hiện quyền dân chủ trực tiếp của nhân dân quy định tại Điều 6 Hiến pháp năm 2013, đồng thời, đặt ra nhiệm vụ cho Chính phủ cần sớm nghiên cứu và soạn thảo các quy định ở tầm luật để trình Quốc hội ban hành về trình tự, thủ tục thành lập, giải thể, nhập, chia, điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính, trong đó nhất thiết phải có việc lấy ý kiến nhân dân địa phương.

Về tổ chức và nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương:

 “Chính quyền địa phương được tổ chức ở các đơn vị hành chính của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Cấp chính quyền địa phương gồm có Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân được tổ chức phù hợp với đặc điểm nông thôn, đô thị, hải đảo, đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt do luật định” (Điều 111).

Ngày 15-11-2008, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 26/2008/QH12 về thực hiện thí điểm không tổ chức Hội đồng nhân dân huyện, quận, phường, trong đó có Hải Phòng. Yêu cầu đặt ra hiện nay là cần tổng kết việc thực hiện thí điểm không tổ chức Hội đồng nhân dân huyện, quận, phường theo tinh thần Nghị quyết số 26 của Quốc hội. Trên cơ sở đó, sẽ xây dựng cơ sở lý luận và thực tiễn góp phần xác định cấp chính quyền địa phương để tổ chức chính quyền địa phương phù hợp với quy định mới của Hiến pháp.

Với cách quy định một cách khái quát nêu trên, Hiến pháp năm 2013 đã mở ra những khả năng để luật quy định và khắc phục những bất cập trong tổ chức chính quyền địa phương theo Hiến pháp năm 1992, đồng thời, đổi mới một bước quan trọng tổ chức chính quyền địa phương. Việc tổ chức chính quyền địa phương sẽ được quy định trong Luật Tổ chức chính quyền địa phương trên cơ sở tổng kết việc thực hiện chủ trương của Đảng thí điểm một số nội dung về tổ chức chính quyền đô thị và kết quả tổng kết thực hiện Nghị quyết số của Quốc hội về thực hiện thí điểm không tổ chức Hội đồng nhân dân huyện, quận, phường, đáp ứng yêu cầu tổ chức chính quyền địa phương phù hợp với đặc điểm nông thôn, đô thị, hải đảo, đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt và các nguyên tắc phân cấp, phân quyền giữa trung ương và địa phương và giữa các cấp chính quyền địa phương.

Về cơ bản, các nội dung về nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương theo Hiến pháp năm 2013 được kế thừa các quy định của Hiến pháp năm 1992 nhưng có sự sắp xếp, bố trí phù hợp hơn, theo đó: Chính quyền địa phương tổ chức và bảo đảm việc thi hành Hiến pháp và pháp luật tại địa phương; quyết định các vấn đề của địa phương do luật định; chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan nhà nước cấp trên. Nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương được xác định trên cơ sở phân định thẩm quyền giữa các cơ quan nhà nước ở trung ương và địa phương và của mỗi cấp chính quyền địa phương. Trong trường hợp cần thiết, chính quyền địa phương được giao thực hiện một số nhiệm vụ của cơ quan nhà nước cấp trên với các điều kiện bảo đảm thực hiện nhiệm vụ đó (Điều 112)./.

Ảnh: Đ.c Lê Khắc Nam - Phó Chủ tịch UBND thành phố phát biểu khai mạc Hội nghị

 tập huấn, phổ biến, giới thiệu về nội dung, ý nghĩa của Hiến pháp năm 2013.

 

 
Phạm Liên
  Gửi tin phản hồi Gửi Email In bài viết
Ý kiến bạn đọc gửi
Tin tức này chưa có ý kiến nào
Các tin đã đưa
Thành phố Hải Phòng: Tổng kết trao giải cuộc thi viết "Tìm hiểu Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam"(10/11/2015 - 07:49)
Họp Tổ Thư ký giúp việc Ban Giám khảo cuộc thi "Tìm hiểu Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam"(22/05/2015 - 09:28)
Công bố Đáp án, Phiếu điểm, Quy chế chấm thi cuộc thi viết “Tìm hiểu Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam”(12/05/2015 - 09:03)
Tài liệu tham khảo phục vụ cuộc thi viết tìm hiểu Hiến pháp năm 2013(10/04/2015 - 11:29)
Văn bản chỉ đạo của thành phố về cuộc thi viết tìm hiểu Hiến pháp năm 2013(10/04/2015 - 11:19)
Văn bản chỉ đạo của Trung ương về cuộc thi viết tìm hiểu Hiến pháp năm 2013(10/04/2015 - 11:16)
Kế hoạch tổ chức cuộc thi viết “Tìm hiểu Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam”(30/09/2014 - 16:19)
Những điểm mới trong quy định về "Chính quyền địa phương" theo Hiến pháp năm 2013(25/06/2014 - 08:24)
Quận Kiến An tổ chức Hội nghị triển khai thi hành Hiến pháp năm 2013(14/05/2014 - 16:16)
Thành phố Hải Phòng tổ chức Hội nghị giới thiệu, phổ biến nội dung, ý nghĩa Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.(24/04/2014 - 16:01)
Điểm mới về quyền con người trong Hiến pháp năm 2013(23/04/2014 - 16:03)
Văn bản - Tài liệu về triển khai Hiến pháp(01/04/2014 - 15:23)
Chuyển trang    
Trang số:  1/2
Số bản ghi trên trang:
Tin mới
Kế hoạch thực hiện Đề án “Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về phòng, chống tham nhũng của Ngành Tư pháp thành phố giai đoạn 2019-2021”
Hội nghị lấy ý kiến tham gia dự thảo Thông tư thay thế Thông tư số 20/2015/TT-BTP ngày 29/12/2015 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị định số 23/2015/NĐ-CP ngày 16/02/2015 của Chính phủ về cấp bản sao từ sổ gốc, chứng thực bản sao từ bản chính, chứng thực chữ ký và chứng thực hợp đồng, giao dịch
Tuyên truyền pháp luật hộ tịch tại UBND xã Tân Tiến
Hội nghị tập huấn chuyên sâu về kỹ năng luật sư tư vấn đầu tư, kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài
Bộ Tư pháp khảo sát công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp trên địa bàn thành phố Hải Phòng
Thông báo về việc đăng ký hành nghề quản lý, thanh lý tài sản với tư cách cá nhân
Tọa đàm về “Đánh giá thực trạng xây dựng và ban hành quyết định hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố thời gian qua”
Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước thành phố tổ chức truyền thông về Luật Trợ giúp pháp lý 2017 tại huyện Kiến Thụy
Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước thành phố nhiều hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam 09/11
Nghị định quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực cạnh tranh
Thông báo về việc đăng ký hoạt động của Công ty đấu giá hợp danh Fansipan Việt Nam - chi nhánh Hải Phòng
Thông báo về việc thành lập Văn phòng giao dịch của tổ chức hành nghề luật sư
Kiểm tra công tác tư pháp tại huyện An Lão
Thông báo kết quả thực hiện nhiệm vụ xây dựng, trình ban hành văn bản quy phạm pháp luật của UBND thành phố trong 9 tháng đầu năm và kế hoạch thực hiện trong tháng 10/2019
Về việc tổ chức thực hiện Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2019