Liên kết website
   
Thông tin truy cập
 
Đang tải dữ liệu...
 
Tư tưởng Hồ Chí Minh về phòng, chống suy thoái tư tưởng chính trị; đạo đức, lối sống; “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ - tầm nhìn vượt trước thời gian
12/11/2017 - 10:45

Trong Văn kiện Đại hội XI, lần đầu tiên Đảng ta nhận định: “Trong nội bộ, những biểu hiện xa rời mục tiêu của chủ nghĩa xã hội, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” có những diễn biến phức tạp”. Đến Đại hội XII, Đảng ta nhận định: “những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong một bộ phận cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức và tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí diễn biến phức tạp”. Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 (khóa XII) đã chỉ rõ 27 biểu hiện về suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ. Chống chủ nghĩa cá nhân, ngăn chặn tình trạng suy thoái tư tưởng chính trị; đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ đang là một vấn đề lớn đặt ra cho Đảng ta.

Đi tìm lời giải trong di sản của Chủ tịch Hồ Chí Minh về vấn đề này, chúng ta thấy: trong tư tưởng của Bác; vấn đề phòng chống suy thoái tư tưởng chính trị; đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ luôn là nỗi lo lắng thường trực, là sự cảnh báo thường xuyên đối với Đảng ta trong suốt cuộc đời cách mạng của Người, nhất là từ khi đảng cầm quyền. Đặc biệt hơn, những tư tưởng đó của Bác luôn luôn thể hiện một tầm nhìn vượt trước, với những tiên liệu, cảnh báo đi trước thời gian. Điều này có thể thấy rõ ở một số thời điểm có tính bước ngoặt của cách mạng Việt Nam.

Năm 1927, trong tác phẩm Đường Cách mệnh, Bác nêu 23 tư cách người cách mạng – người cộng sản. Đối với tự mình có 14 tư cách; trong đó có ba tư cách được Bác xác định như là những chỉ dấu để phân biệt người cách mạng với người bình thường khác; ba tư cách nếu không giữ được thì không là người cách mạng:

Thứ nhất: Giữ chủ nghĩa cho vững. Mười năm đầu khảo nghiệm tìm đường cứu nước Bác đã bắt gặp chủ nghĩa Mác Lênin. Thêm gần 10 năm để tiếp tục trải nghiệm từ thực tiễn phong trào cộng sản và công nhân quốc tế; Bác nhận thức sâu sắc rằng: Cách mạng muốn thành công thì phải có đảng. “Đảng muốn vững phải có chủ nghĩa làm cốt, trong đảng ai cũng phải hiểu, ai cũng phải theo chủ nghĩa ấy”; và Bác khẳng định: “chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách mệnh nhất là chủ nghĩa Lênin”. Trượt ra ngoài chủ nghĩa ấy, tức là suy thoái, người cán bộ, đảng viên ấy không còn là người cách mạng. Cho nên, phải “giữ chủ nghĩa cho vững”.

Thứ hai: Bác dạy: Phải ít lòng tham muốn về vật chất. Là người theo chủ nghĩa duy vật, Bác rất thực tế. Bác hiểu rằng: đã là con người sinh ra trong đời, ai cũng phải có những ham muốn nhất định, đó là quy luật sinh tồn, là nhu cầu tự thân. Song, ham muốn nhiều quá, tham quá sẽ tạo ra biến thái, suy thoái, làm méo mó về nhân cách. Thực chất sự suy thoái về đạo đức cũng chính bởi nặng lòng tham. Ngày nay, lòng tham đang có chiều hướng biến thái phức tạp hơn rất nhiều cả về quy mô, đối tượng, tác hại. Không chỉ ham muốn về vật chất mà còn ham muốn về địa vị, danh vọng, quyền lực. Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XII) nhận diện 9 kiểu chạy: chạy chức, chạy quyền, chạy chỗ, chạy luân chuyển, chạy bằng cấp, chạy tội, chạy thành tích, chạy khen thưởng, chạy danh hiệuTrải nghiệm tới mức giao hòa, giao cảm với cuộc đời, thấu hiểu nhân tình thế thái, lường trước tất cả những diễn biến phức tạp đó; nên từ buổi ban đầu dạy ta làm cách mạng, Bác dặn: Đã là người cách mệnh thì phải biết kiềm chế ham muốn, tiết giảm lòng tham, thậm chí hy sinh lợi ích riêng mình cho tập thể, cho nhân dân, dân tộc. Phải ít lòng tham muốn về vật chất, vì từ tham vật chất sẽ dẫn đến tham muốn về chính trị, vô cùng bất lợi cho đảng.

Thứ ba; nói phải đi đôi với làm. Ngay từ những năm 1925-1927, khi Đảng chưa ra đời, Bác đã lo lắng, căn dặn: chấp nhận trở thành người cách mạng, người đảng viên là chấp nhận đặt lên vai một gánh nặng trách nhiệm đi trước, nói trước, làm trước, chấp nhận hy sinh, gian khổ, nêu gương để vận động, tập hợp quần chúng nghe theo, tin theo, làm theo lý tưởng của Đảng; vì mục tiêu độc lập dân tộc và đi lên chủ nghĩa xã hội. Do đó, để hoàn thành tốt trọng trách của mình, người cách mạng phải luôn thống nhất giữa lời nói với việc làm, nói đi đôi với làm.

Cách mạng thành công, chính quyền về tay nhân dân, Đảng chính thức cầm quyền trong cả nước. Trong bối cảnh vận nước đang hết sức mong manh, ngàn cân treo sợi tóc, “tam tặc” hoành hành dữ dội; vậy mà, với trí tuệ thiên tài, với nhãn quan chính trị cực kỳ nhạy bén, Bác đã nhìn thấy, lường trước: trong chính thể dân chủ cộng hòa, bên cạnh mặt tích cực đã và đang xuất hiện những biểu hiện không lành mạnh liên quan đến vấn đề tư tưởng, lập trường, quan điểm, đạo đức, lối sống và nhất là nhân cách của cán bộ, đảng viên.

Tháng 10/1945, chỉ sau khi lập quốc hơn một tháng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cảnh báo 6 căn bệnh trong “Thư gửi Ủy ban nhân dân các kỳ, tỉnh, huyện và làng”. Sau khi nhấn mạnh trách nhiệm của các cơ quan chính phủ “từ toàn quốc cho đến các làng đều là công bộc của dân…. Việc gì có lợi cho dân, ta phải hết sức làm. Việc gì hại đến dân, ta phải hết sức tránh. Chúng ta phải yêu dân, kính dân thì dân mới yêu ta, kính ta”; Người nghiêm khắc phê phán những “lỗi lầm rất nặng nề” mà nhiều cán bộ phạm phải như làm việc trái phép, cậy thế, hủ hóa, tư túng, chia rẽ, kiêu ngạo… khiến dân oán thán, kêu ca, làm mất lòng tin cậy của dân, làm hại đến oai tín của chính phủ. Những vấn đề Bác viết từ cách nay 70 năm mà như nói về những căn bệnh người đương thời đang mắc phải. Căn bệnh Hủ hóa: Ăn muốn cho ngon, mặc muốn cho đẹp, càng ngày càng xa xỉ, càng ngày càng lãng mạn. Thử hỏi tiền ấy ở đâu ra? Thậm chí lấy của công dùng vào việc tư, quên cả thanh liêm, đạo đức. Ông ủy viên đi xe hơi, rồi bà ủy viên cho đến các cô cậu ủy viên cũng dùng xe hơi của công. Thử hỏi những hao phí đó ai phải chịu?” Căn bệnh “Tư túng: Kéo bè kéo cánh, bà con, bạn hữu mình không tài năng gì cũng kéo vào chức này, chức nọ. Người có tài, có đức nhưng không vừa lòng mình thì đẩy ra ngoài. Quên rằng việc là việc công, chứ không phải việc riêng gì dòng họ nhà ai”…

Từ những ngày đầu tiên cầm quyền của Đảng mà Bác đã nhìn thấu những biểu hiện suy thoái hiện đang là tâm điểm bức xúc trong xã hội hôm nay.

Năm 1947, Bác viết tác phẩm Sửa đổi lối làm việc, lần đầu tiên Bác dùng chữ “chỉnh đốn Đảng”. Bước vào giai đoạn Đảng cầm quyền, lãnh đạo nhân dân kháng chiến chống thực dân Pháp; đã xuất hiện một số khuyết điểm trong đội ngũ cán bộ, đảng viên; gây tác hại cho sự thống nhất trong nội bộ Đảng và cho mối liên hệ giữa Đảng với nhân dân; làm tổn hại bản chất cách mạng của Đảng, của từng cán bộ, đảng viên cả về năng lực trình độ và phẩm chất đạo đức; ảnh hưởng xấu đến công cuộc kháng chiến. Những khuyết điểm Bác chỉ ra gồm 3 căn bệnh chính: Bệnh chủ quan, bệnh hẹp hòi và bệnh ba hoa. Từ ba chứng bệnh này lại có hàng chục biểu hiện cụ thể khác: quan liêu, kiêu ngạo, óc địa phương, xa quần chúng, ích kỷ, khuynh hướng tham danh vọng, tham địa vị, dìm người giỏi, bệnh hủ hoá,v.v. Những biểu hiện tiêu cực này không chỉ gây khó khăn cho sự nghiệp kháng chiến của cả dân tộc đang ở giai đoạn bước ngoặt trọng đại, có tính sống còn, mà còn là nguy cơ đe doạ làm thoái hoá biến chất chính bản chất cách mạng của Đảng, lý tưởng, mục tiêu và phẩm chất đạo đức của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Bác phân tích nguyên nhân sâu xa của những căn bệnh này là do kém lý luận, hoặc khinh lý luận, hoặc lý luận suông. “Vì kém lý luận, cho nên gặp mọi việc không biết xem xét cho rõ, cân nhắc cho đúng, xử trí cho khéo. Không biết nhận rõ điều kiện hoàn cảnh khách quan, ý mình nghĩ thế nào làm thế ấy. Kết quả thường thất bại”. Bác khẳng định: mỗi chứng bệnh là một kẻ địch. Mỗi kẻ địch bên trong là một bạn đồng minh của kẻ địch bên ngoài. Địch bên ngoài không đáng sợ. Địch bên trong đáng sợ hơn, vì nó phá hoại từ trong phá ra. Vì vậy, phải ra sức đề phòng những kẻ địch đó, phải chữa hết những chứng bệnh đó. Chủ trương của Hồ Chủ tịch về Sửa đổi lối làm việc của Đảng từ 60 năm trước vẫn có giá trị thời sự nóng hổi đối với công cuộc xây dựng, chỉnh đốn Đảng ta hiện nay.

Năm 1951, trong báo cáo chính trị tại Đại hội Đảng lần thứ II khi Đảng ra hoạt động công khai, Bác dành phần lớn nội dung để kiểm điểm sai lầm, khuyết điểm. Bác phân tích, tìm ra nguồn gốc: Vì việc học tập chủ nghĩa còn kém nên tư tưởng nhiều cán bộ, đảng viên chưa thuần thục, trình độ lý luận còn non nớt. Do đó khi thi hành chính sách của đảng và chính phủ đã xảy ra những khuynh hướng sai lầm hoặc tả, hoặc hữu (như chính sách về ruộng đất, mặt trận, dân tộc thiểu số, chính quyền…). Ngoài ra ở các cơ quan lãnh đạo các cấp về lề lối làm việc còn có những khuyết điểm khá phổ biến và nghiêm trọng ấy là những bệnh chủ quan, quan liêu, mệnh lệnh, hẹp  hòi, bệnh công thần… dẫn đến thích làm việc giấy tờ, xa rời quần chúng, cậy có chút thành tích thì tự kiêu, tự đại, cho mình là “cứu tinh” của dân, “công thần” của Đảng, rồi đòi địa vị, đòi danh vọng. Việc to không làm được, việc nhỏ không muốn làm v.v… Bác yêu cầu: “Đảng phải chống cái thói xem nhẹ học tập lý luận. Vì không học lý luận thì chí khí kém kiên quyết, không trông xa thấy rộng, trong lúc đấu tranh dễ lạc phương hướng, kết quả là “mù chính trị”, thậm chí hủ hóa, xa rời cách mạng”.

Ngày 30/11/1954 gặp mặt cán bộ chiến sỹ về tiếp quản Thủ đô, lo lắng dự liệu trước những diễn biến sẽ có thể xảy ra trong nội bộ Đảng, trong nội tâm đảng viên; Bác nêu câu hỏi: “Các chú rồi đây về thành phố phải đề phòng điều gì nhất?”. Chú ý lắng nghe anh em cán bộ, chiến sỹ thay nhau đưa ra ý kiến, đoạn Bác giải thích cặn kẽ: “Điều Bác muốn dặn các chú là phải đề phòng “đạn bọc đường”. Loại đạn này, lúc đầu ai bị bắn dù có trúng cũng không biết đau, còn khen ngọt là khác, đến khi ngã ra có hối hận cũng đã muộn. Ví dụ, bây giờ chuẩn bị vào thành phố, có chú sẽ nghĩ lâu nay mình sống gian khổ đã nhiều, bây giờ là lúc được hưởng lạc đây! Trong lòng luôn nghĩ đến những thứ của ngon vật lạ, dần dần quên mất tác phong gian khổ, giản dị, như vậy rất dễ dẫn đến tham ô, hủ hoá. Tức là mình đã tự biến hoá thành cái bia rất tốt cho đạn bọc đường rồi!”.

 Thấu hiểu quy luật diễn biến tâm lý con người; những dự cảm, cảnh báo của Bác đến nay dù đã cách gần 60 năm vẫn nguyên giá trị thời sự. Cuộc chiến đấu chống loại “đạn bọc đường” – sự đấu tranh chống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” - loại giặc nội xâm trong Đảng, trong nội tâm mỗi con người ngày nay cũng vô cùng cam go, khốc liệt. Một số không nhỏ cán bộ, đảng viên đã bị cơn lốc kim tiền cuốn đi; đã gục ngã trước sức cám dỗ của vật chất, tiền bạc, danh lợi; đồng thời cũng làm xói mòn, thậm chí “sạt lở” nghiêm trọng niềm tin trong nhân dân đối với Đảng.

Năm 1969, trong tác phẩm Nâng cao đạo đức cách mạng, chống chủ nghĩa cá nhân, Bác đi sâu phân tích căn bệnh chủ nghĩa cá nhân – nguyên nhân dẫn tới việc cán bộ, đảng viên “việc gì cũng nghĩ đến lợi ích riêng của mình trước hết". Không lo "mình vì mọi người”, mà chỉ muốn "mọi người vì mình” dẫn tới "phạm nhiều sai lầm. Chủ tịch Hồ Chí Minh đi sâu phân tích những sai lầm và hậu quả của chủ nghĩa cá nhân. Về những sai lầm này, Người đã nói nhiều lần song vẫn còn tồn tại, nên Người vẫn đau đáu trong lòng và còn căn dặn lần cuối trong Di chúc. Từ đó, Người đề ra những biện pháp "để làm cho tất cả cán bộ, đảng viên xứng đáng là những chiến sĩ cách mạng"; gồm có hai mặt: Nhiệm vụ giáo dục đường lối của Đảng và nhiệm vụ tu dưỡng, rèn luyện đạo đức của người đảng viên.

Tác phẩm này thực sự là sự hoàn chỉnh tư tưởng đạo đức cách mạng của Hồ Chí Minh; có thể xem đây là lời di huấn của một chiến sỹ cộng sản, một lãnh tụ kính yêu của Đảng đến các thế hệ kế tục sự nghiệp của Đảng sau này.

Đặc biệt, trong Di chúc (bản sửa năm 1968), nói về những việc cần làm ngay sau khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước thắng lợi; Bác viết: “Theo ý tôi, việc cần phải làm trước tiên là chỉnh đốn lại Đảng, làm cho mỗi đảng viên, mỗi đoàn viên, mỗi chi bộ đều ra sức làm tròn nhiệm vụ Đảng giao phó cho mình, toàn tâm, toàn ý phục vụ nhân dân. Làm được như vậy thì dù công việc to lớn mấy, khó khăn mấy chúng ta cũng nhất định thắng lợi”. Tại sao phải chỉnh đốn? Bác lo: Trên đà chiến thắng những người cộng sản dễ có tư tưởng xả hơi, chủ quan tự mãn, kiêu ngạo cộng sản. Nếu không chỉnh đốn, Đảng sẽ không giữ được bản lĩnh, sẽ dẫn đến sai lầm, chệch hướng. Trong suốt một thời gian dài sai đó, những dự cảm, lo lắng của Bác đã thành sự thật: công cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước hoàn toàn thắng lợi; cả dân tộc hăm hở tiến về phía trước. Song, do nóng vội, chủ quan, chúng ta đã mắc sai lầm, khiến đất nước rơi vào khủng hoảng kéo dài mà nguyên nhân bắt nguồn từ những nhận thức giản đơn, giáo điều, duy ý chí, chưa nắm đúng quy luật vận động đi lên chủ nghĩa xã hội ở một nước vốn là thuộc địa, sản xuất nhỏ, lạc hậu.

 Sớm tiên liệu được tình hình, nhận thức rõ những gian nan, trắc trở, những khó khăn phức tạp của chặng đường xây dựng chủ nghĩa xã hội và vai trò lãnh đạo, cầm quyền của Đảng; cho nên Hồ Chí Minh bắt đầu sự nghiệp cách mạng là bắt đầu giáo dục lý tưởng cách mạng và đạo đức cách mạng cho những người yêu nước, cho thanh niên, cho quần chúng nhân dân; chủ yếu là cán bộ, đảng viên. Suốt đời Bác luôn quan tâm làm việc đó(“Hồ Chí Minh – quá khứ và hiện tại” – Phạm Văn Đồng). Tìm trong di sản tư tưởng của Người ở vào những thời điểm có tính bước ngoặt quan trọng của cách mạng; chúng ta càng nhận thức sâu sắc rằng: Cảnh báo về suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, tự diễn biến, tự chuyển hóa là vấn đề nhất quán, xuyên suốt trong tư tưởng Hồ Chí Minh; những tiên liệu, cảnh báo ấy luôn đi trước một bước với tầm nhìn vượt thời gian./.

Ngọc Mai

 

  Gửi tin phản hồi Gửi Email In bài viết
Ý kiến bạn đọc gửi
Tin tức này chưa có ý kiến nào
Các tin đã đưa
Vòng sơ khảo Hội thi báo cáo viên thành phố(09/10/2019 - 17:12)
Quyết định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, tổ chức bộ máy của Ban Tuyên giáo Thành ủy(01/10/2019 - 09:03)
Hội nghị tập huấn các chương trình chuyên đề bồi dưỡng lý luận chính trị và nghiệp vụ dành cho cán bộ MTTQ và các đoàn thể chính trị-xã hội cơ sở(25/12/2018 - 17:18)
Giao ban báo chí tuần thứ 32(13/08/2018 - 14:34)
Giao ban báo chí tuần thứ 23(08/06/2018 - 10:47)
Ban Tuyên giáo Thành ủy tổ chức hội nghị Báo cáo viên tháng 5(24/05/2018 - 08:34)
Tư tưởng Hồ Chí Minh về phòng, chống suy thoái tư tưởng chính trị; đạo đức, lối sống; “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ - tầm nhìn vượt trước thời gian(12/11/2017 - 10:45)
Công tác tổ chức học tập, quán triệt, triển khai thực hiện Nghị quyết của Đảng – thực trạng và một số vấn đề đặt ra(12/11/2017 - 07:37)
Hội nghị cung cấp thông tin và giao ban báo chí tuần 45 năm 2017(05/11/2017 - 08:47)
Ban Tuyên giáo Thành ủy và Công an Thành phố ký kết chương trình phối hợp công tác(13/10/2017 - 07:46)
Hội nghị báo cáo viên tháng 8: Tập trung đẩy mạnh tuyên truyền các hoạt động đối ngoại trọng tâm của Đảng(24/08/2017 - 16:12)
Ban Tuyên giáo Thành ủy giao ban công tác giáo dục lý luận chính trị(11/07/2017 - 11:30)
Chuyển trang    
Trang số:  1/12
Số bản ghi trên trang: