Hải Phòng, ngày 16 tháng 09 năm 2019

Để phục vụ xây dựng Đề án “Phát triển kinh tế du lịch gắn với xây dựng nông thôn mới”, Sở Du lịch vừa có báo cáo gửi Tổng cục Du lịch về tình hình phát triển kinh tế du lịch khu vực nông thôn, thành phố Hải Phòng.

Nông thôn Việt Nam có nhiều cảnh quan thiên nhiên đẹp, nguyên sơ, cùng hệ thống làng nghề đa dạng, là vùng đất lưu giữ nhiều phong tục tập quán, các làn điệu dân ca, ẩm thực mang đậm nét văn hóa của các vùng, miền, thuận lợi cho phát triển loại hình du lịch nông thôn kết hợp du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng. Phát huy, khai thác hiệu quả được tiềm năng này, không chỉ giúp chuyển đổi cơ cấu kinh tế khu vực nông thôn, tạo việc làm, thu nhập cho người dân địa phương, mà còn góp phần giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

Trong xu thế hội nhập và phát triển, du lịch nông thôn Hải Phòng hiện nay có vị trí quan trọng góp phần làm phong phú loại hình và đa dạng sản phẩm nhằm thỏa mãn nhu cầu của du khách. Trong đó, điều hấp dẫn khách du lịch, đặc biệt là khách du lịch nước ngoài chính là nếp sống, phong tục tập quán truyền thống của người nông dân vùng Đồng bằng Châu thổ sông Hồng; là văn hóa, nghệ thuật dân gian truyền thống với các làn điệu dân ca, các tích chèo, múa rối nước; là những món ăn truyền thống, dân dã mang hồn Việt, tạo nên sự phong phú, đa dạng cho bức tranh du lịch nông thôn và đang được thành phố định hướng đầu tư để phát huy tối đa lợi thế. Sản vật mang tính văn hóa địa phương đã được các cộng đồng dân cư nông nghiệp của các làng quê sản sinh ra theo dòng lịch sử tồn tại của mình và gắn kết sâu sắc với thiên nhiên bản địa. Đây chính là nguồn tài nguyên vô tận để tạo ra sản phẩm hấp dẫn cho du khách. Ngoài yếu tố thiên nhiên, đó còn là sản phẩm của trí tuệ và kinh nghiệm của cả một cộng đồng nông nghiệp, làng xóm đã tạo ra các làng nghề truyền thống với các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của mình. Hải Phòng đã từng có trên 60 làng nghề với 20 loại hình nghề khác nhau, phần lớn là nghề thủ công truyền thống. Nhiều làng nghề được hình thành từ hàng trăm năm như: Sơn mài điêu khắc Bảo Hà, con giống Nhân Mục (huyện Vĩnh Bảo), chiếu cói Lật Dương (huyện Tiên Lãng), mây tre đan Chính Mỹ, đúc kim loại Mỹ Đồng, rèn kim loại Bính Động (huyện Thuỷ Nguyên), đất nung Tiên Hội, mây tre đan Tiên Cầm (huyện An Lão). Tuy nhiên, với biến động của kinh tế - xã hội, nhiều làng nghề Hải Phòng đã mai một, thất truyền. Đến nay, trên địa bàn thành phố còn 31 làng nghề đang duy trì và phát triển, trong đó 17 làng nghề truyền thống, 14 làng nghề mới thuộc 25 xã, phường, thị trấn, tập trung vào các nghề: Mây tre đan, đồ mộc dân dụng, điêu khắc, sơn mài, cơ khí, bánh đa, dịch vụ vận tải, thuỷ sản,..

Thành phố Hải Phòng hiện có 5 tuyến du lịch và 14 điểm du lịch được công nhận; trong đó có các tuyến du lịch gắn với khu vực nông thôn: Hải Phòng - Kiến An - An Lão - Tiên Lãng - Vĩnh Bảo (Tuyến Du khảo đồng quê); Hải Phòng - Kiến Thụy - Đồ Sơn; Hải Phòng - Thủy Nguyên. Đặc biệt, Để phát huy tiềm năng du lịch, đồng thời mang lại lợi ích cho cộng đồng địa phương, ngành Du lịch đã lựa chọn các địa phương tại huyện Cát Hải, Kiến Thụy, An Dương, An Lão, Vĩnh Bảo, Thủy Nguyên để xây dựng thí điểm mô hình du lịch nông thôn gắn với xóa đói giảm nghèo, bảo vệ môi trường. Du khách ngoài tham quan còn được hòa mình vào nếp sống, sinh hoạt truyền thống của người nông dân vùng Đồng bằng châu thổ sông Hồng; tìm hiểu và thưởng thức không gian văn hóa qua các làn điệu dân ca, các làng nghề truyền thống, đời sống sinh hoạt của người dân bản địa; khám phá những món ăn dân dã… Một số mô hình du lịch cộng đồng đang phát triển: tại xã Phù Long, Việt Hải, Xuân Đám, Trân Châu của huyện Cát Hải. Dịch vụ ẩm thực tại nhà người dân sử dụng rau và các loại thực phẩm tại nông thôn, dịch vụ homestay lưu trú tại nhà dân, được trải nghiệm chính cuộc sống của người dân, các chương trình trải nghiệm học tập kiến thức nông nghiệp, giao lưu với nông dân… rất hấp dẫn, thu hút khách du lịch.

Nhiều người dân đã mạnh dạn đầu tư mở rộng và phát triển các loại hình du lịch nông thôn, một số cơ sở đã có thương hiệu: Nhà hàng Ngọc Linh (xã Phù Long), nhà nghỉ Long Phương (xã Việt Hải), khu Đảo Bầu (huyện An Lão), làng cổ Kẻ Giai (huyện Kiến Thụy). Bên cạnh đó, nắm bắt nhu cầu tham quan nông trại, trải nghiệm và tìm hiểu nét đẹp làng quê gắn với sản xuất nông nghiệp, nhiều chủ trang trại, nông trại ở ngoại thành Hải Phòng đã nhạy bén mở hướng phát triển nông nghiệp gắn với dịch vụ du lịch sinh thái, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Hiện nay, trên địa bàn thành phố, một số nông dân phát triển trang trại tổng hợp, mô hình VAC, vườn cây ăn quả, đáp ứng nhu cầu trải nghiệm của khách du lịch, đồng thời mang lại thu nhập cao: trang trại của ông Phạm Văn Quang ở ven sông Khuể rợp bóng bưởi Diễn, trang trại hoa phong lan của anh Nguyễn Văn Hùng ở xã Hồng Thái, huyện An Dương (du khách có thể tham quan và được chia sẻ kinh nghiệm trồng, chăm sóc lan), Trung tâm trải nghiệm sáng tạo Hai Bà Trưng ở phường Anh Dũng (quận Dương Kinh) (với loại hình cho con trẻ tham gia trải nghiệm nông trại để mở mang kiến thức xã hội, kỹ năng sống đáp ứng nhu cầu thực tế trải nghiệm đời sống nông thôn, tham quan các mô hình sản xuất, nông nghiệp, thưởng thức các món ăn chế biến từ nông sản). Sự phát triển của các mô hình này đã góp phần làm thay đổi diện mạo làng quê và đời sống người dân nơi đây. Người nông dân có thêm nguồn thu nhập ổn định và được tham gia vào hoạt động quản lý du lịch.

Có thể nói, phát triển loại hình du lịch nông thôn không chỉ mang đến lợi nhuận kinh tế mà còn góp phần giới thiệu, quảng bá hình ảnh về mảnh đất, văn hoá, con người Hải Phòng một cách hiệu quả và chân thực nhất. Tuy nhiên, việc phát triển loại hình du lịch này ở Hải Phòng hiện nay còn gặp nhiều khó khăn do hạn chế về tổ chức quản lý và khai thác các tài nguyên. Một số điểm tham quan đơn điệu, không có nét đặc sắc và điểm nhấn. Bên cạnh đó, do tốc độ đô thị hóa ngày càng nhanh, khung cảnh làng quê không còn giữ được vẻ đẹp vốn có. Một số nghề thủ công truyền thống như làm tượng ở làng nghề Đồng Minh (huyện Vĩnh Bảo), dệt chiếu cói ở làng Lật Dương (huyện Tiên Lãng) dần mai một, chỉ còn số ít hộ theo nghề. Khách du lịch chủ yếu tham quan trong ngày, lượng khách lưu trú ít do quy mô của các điểm du lịch nhỏ lẻ, chưa được đầu tư khai thác xứng tầm. Các hoạt động, dịch vụ bổ trợ còn nghèo nàn, chưa thu hút được du khách tham quan, nghỉ dưỡng dài ngày. Nguồn nhân lực phục vụ du lịch tại các địa phương còn thiếu và hạn chế. Mặc dù một số địa phương có thế mạnh và sự đa dạng về ẩm thực nhưng quy mô còn nhỏ lẻ, chưa đủ khả năng phục vụ lượng lớn khách du lịch. Những hạn chế này dẫn đến doanh thu du lịch từ loại hình du lịch này còn khá khiêm tốn.

Nhìn chung, tình hình phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn chưa được đầu tư đúng mức, chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế của địa phương. Việc phát triển du lịch nông thôn vẫn còn manh mún, nhỏ lẻ và chưa có chiều sâu, thiếu bền vững, thiếu cách làm bài bản để thu hút và níu chân du khách. Đa số hoạt động du lịch nông thôn mang tính tự phát, thiếu quy hoạch, kết nối. Bên cạnh đó, hoạt động xúc tiến, quảng bá cho loại hình du lịch mới này chưa được chú trọng, thiếu sự phối hợp giữa các ngành, địa phương. Thành phố chưa có cơ chế, chính sách hỗ trợ xây dựng, phát triển sản phẩm du lịch, trong đó có sản phẩm du lịch nông  nghiệp, nông thôn.

Vì vậy, để phát triển loại hình du lịch này thực sự hiệu quả và bền vững, đòi hỏi các ngành, các cấp, các đơn vị quản lý, kinh doanh du lịch phải đồng hành cùng người dân địa phương một cách chặt chẽ. Đồng thời, cần có những cơ chế, chính sách riêng cho phát triển du lịch nông thôn, trong đó phải tính đến việc hỗ trợ đào tạo nghiệp vụ phục vụ du lịch cho các hộ gia đình tham gia làm du lịch, quy hoạch, tổ chức xây dựng làng du lịch cộng đồng, đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng phục vụ du lịch, đảm bảo công tác vệ sinh môi trường để phát triển du lịch bền vững… Do đó, trong thời gian tới các cơ quan chức năng, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực du lịch cần nghiên cứu tiềm năng, nhu cầu này để thiết kế, kết nối các sản phẩm du lịch trải nghiệm nông thôn mang sắc thái đặc sắc, độc đáo, phù hợp thực tế.

Phạm Hà

* Một số hình ảnh:

Làng cổ Kẻ Giai (Kiến Thụy) - trang trại sinh thái thu hút nhiều du khách

đến tham quan


Đảo Bầu - mô hình tham quan du lịch kết hợp trải nghiệm cuộc sống,

không gian sinh hoạt nông thôn độc đáo tại huyện An Lão