Hải Phòng, ngày 28 tháng 02 năm 2020

Đình Hà Đậu (Hà Đỗ)

 
Sự tích thành hoàng của đình Hà Đậu cho biết: ông Nguyễn Vàng quê làng Hạ Đậu là con thứ hai trong gia đình 5 anh em. Cha mẹ mất sớm nên ông phiêu bạt về Pháp Phan (tên cũ của thôn Hà Nội). Năm 1288 giặc Nguyên Mông xâm lược nước ta lần thứ 3, ông về triều giúp vua Trần đánh giặc. Trận phục kích trên sông Bạch Đằng năm 1288 do Trần Hưng Đạo chỉ huy đã đánh bại hoàn toàn quân Nguyên. Tướng giặc Ô Mã Nhi bị bắt sống, nhà vua mở tiệc khao quân sĩ. Ông Vàng được vua tặng tiền, tơ, lụa, lại phong chứ Phó đô nguyên soái Đại tướng quân.
 
 Tượng Nguyễn Vàng
Hơn 1 năm sau, nước ta lại bị giặc Ai Lao xâm phạm biên giới phía Tây. Ông Vàng được cử đi đánh giặc. Sau nhiều trận chiến đấu ác liệt ông đã hy sinh. Vua thương tiếc một công thần, cho triều thần về làm lễ viếng rồi truyền cho dân lập đền thờ, lấy ngày 10/4 làm ngày hóa, phong 'Thượng đẳng tối linh phúc thần', có tới 72 nơi thờ phụng ông. Đình hiện nay còn giữ 10 sắc phong.

Tại khu vực Tháp Phan, nhân dân đã quy hoạch khu lăng mộ thờ Nguyễn Vàng, cả hai làng kiêng tên Vàng đọc là Vường. Trong đình có một số câu đối ca ngợi công đức, lòng dũng cảm của Nguyễn Vàng.

Thất thập nhị từ chiêm tránh đức

Âm lịch vạn cổ ngưỡng thần công

Dịch nghĩa:

Bảy mươi hai đền ghi nhớ đức nhà thánh

Anh linh muôn thuở ca ngợi công lao của thần

Đình Hà Đậu có cấu trúc kiểu tiền nhất, hậu đinh gồm 5 gian tiền đường, 3 gian hậu đường và 1 gian hậu cung. Mặt đình quay hướng Nam, vì kéo kiểu giá chiêng, chồng rường. Nghệ thuật trang trí của ngôi đình được thể hiện trên các vì cuốn với các hình lân, nghê, rồng, phượng, long, mã ẩn trong mây gió, sóng nước.

Đình được Nhà nước xếp hạng di tích lịch sử văn hóa năm 1994.