Hải Phòng, ngày 18 tháng 11 năm 2019

Chính sách thuế và hải quan: Điều chỉnh phù hợp với sự phát triển của doanh nghiệp

Theo đánh giá của cộng đồng doanh nghiệp, thời gian qua công tác cải cách thủ tục hành chính của ngành thuế và hải quan đã có nhiều chuyển biến tích cực, phương pháp giải quyết các vấn đề của doanh nghiệp (DN) đã chuyên nghiệp hơn và mang tính hỗ trợ hợp tác. Tuy nhiên, các DN cho rằng, bên cạnh những bất cập mới phát sinh thì những vướng mắc đã được DN đề cập nhưng chưa nhiều thay đổi.

Tại cuộc đối thoại về các chính sách thuế và hải quan do Bộ Tài chính và Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức gần đây, TS. Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI, cho biết: qua cuộc khảo sát trên 1.500 DN về tình hình thực hiện các thủ tục liên quan thuế, hải quan năm 2012 cho thấy, những vướng mắc được DN phản ánh đều không mới, tựu trung ở 4 nhóm lĩnh vực: vấn đề hoàn thuế VAT, thuế thu nhập DN; văn bản pháp quy chưa có sự nhất quán trong ban hành cho tới khâu thực thi; phần mềm kê khai thuế và hải quan có sự thay đổi khiến DN gặp khó khăn và sự khác biệt trong biểu thuế/mức thuế áp dụng đối với DN.

Một vấn đề được nhiều DN phản ánh nhiều nhất trong lĩnh vực thuế và hải quan - đồng thời cũng là phản ánh “không mới” - là tính bất định của các chính sách, trong đó có những chính sách điều hành đột ngột mà DN cho là "chính sách giật cục". Khó khăn thường gặp của các DN là chính sách luôn “bấp bênh”, hệ thống Thông tư, Nghị định thường xuyên sửa đổi, bổ sung, điều chỉnh. Điều này gây khó khăn cho DN khi cần thực hiện một nghiệp vụ nào đó thì phải tra vài chục văn bản. Đặc biệt đối với lĩnh vực thuế, các văn bản hướng dẫn quy định về thuế ban hành liên tục khiến DN không kịp cập nhật; nhiều văn bản hướng dẫn chưa rõ ràng, khiến DN mất nhiều thời gian.

Ở khía cạnh khác, ông Nguyễn Xuân Huệ - Hiệp hội DN nhỏ và vừa tỉnh Phú Thọ - cho rằng, DN nhỏ và vừa năng lực còn hạn chế nên việc tiếp cận thông tin về các văn bản quy phạm pháp luật gặp khó khăn. Trong khi đó thời gian để các văn bản ban hành đến được tay DN rất dài nên các cơ quan hữu quan cần ban hành các chính sách "rộng hơn" và nhanh hơn để các DN có thể tiếp cận được.

Đối với lĩnh vực hải quan, hệ thống văn bản cho hải quan thủ công và hải quan điện tử vẫn được áp dụng song song dẫn tới tình trạng chồng chéo, dễ sai sót. Một số quy định giữa thủ tục hải quan truyền thống và hải quan điện tử còn một số điểm khác nhau, gây khó khăn trong thực hiện. Đặc biệt, thủ tục hải quan điện tử trong quá trình thông quan và kiểm tra hàng hóa còn nhiều bất cập gây khó khăn cho các DN cũng như cán bộ hải quan. Theo phản ánh của các DN xuất khẩu thì hải quan điện tử giúp DN giảm được nhiều thủ tục, giấy tờ không cần thiết nhưng khi đến ngân hàng, cơ quan thuế, kiểm toán vẫn yêu cầu những giấy tờ ... đã giảm bớt đó khiến DN phải in chứng từ gốc và tốn thời gian đi lại như xưa! Chưa kể xu thế làm việc với đối tác ngoại, đa phần qua fax, email khiến yêu cầu trên càng trở nên “lạc hậu” và thực sự “đánh đố” DN.

Bên cạnh các vướng mắc “cố hữu”, các DN cũng nói về những vướng mắc mới phát sinh trong bối cảnh hiện nay. Bà Phạm Thị Loan, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Việt Á, phản ánh: một trong những vấn đề bức xúc đối với các DN hiện nay là biểu thuế còn rất nhiều điểm bất hợp lý. Nhiều sản phẩm trong nước chưa sản xuất được nhưng mức thuế nhập khẩu vẫn 20-25%. Do vậy, Bộ Tài chính cần xem xét, rà soát lại biểu thuế theo nguyên tắc những sản phẩm nào trong nước chưa sản xuất được thì mức thuế là 0%. Cũng theo bà Loan, nhiều mặt hàng mà DN nêu một đằng, hải quan áp biểu thuế một kiểu. Có mặt hàng mức thuế được quy định trong biểu thuế là 0%, nhưng hải quan cho rằng 15%.

Để tháo gỡ khó khăn cho DN, ổn định đời sống kinh tế, các DN đề nghị điều chỉnh thuế giá trị gia tăng (VAT) từ 10% xuống 5% như trước đây. Đại diện DN hoạt động trong ngành sản xuất và xuất khẩu dụng cụ thể thao ở Hà Nội cho rằng, thuế VAT cho ngành dụng cụ thể thao 10% là quá cao, không cạnh tranh được với những nơi sản xuất hàng nhái, ăn cắp mẫu mã. Theo đó, DN này đề xuất Bộ Tài chính giảm thuế VAT xuống còn 5%.

Thừa nhận cách quản lý của cơ quan hải quan và cơ quan thuế hiện nay chưa phù hợp với sự phát triển của DN, nhất là đối với các DN có quy mô lớn, công nghệ cao, Thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Hoàng Anh Tuấn khẳng định Bộ sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác cải cách hành chính thuế, hải quan nhằm giảm thiểu tối đa thời gian, chi phí trong kê khai, nộp thuế cho các DN, trong khi đó tăng cường khuyến khích các DN thực hiện kê khai qua mạng, thu thuế qua ngân hàng. Riêng ngành hải quan đang hướng đến mục tiêu cắt giảm thêm 30% chi phí về tuân thủ thủ tục hành chính liên quan đến lĩnh vực này trong thời gian tới. Ông Tuấn cũng khẳng định, năm 2013 sẽ có chương trình điều chỉnh Luật Hải quan, thuế thu nhập DN phù hợp theo thông lệ quốc tế. Hiện nay Bộ Tài chính đang tiếp tục đẩy mạnh công tác cải cách hành chính thuế, hải quan nhằm giảm thiểu tối đa thời gian, chi phí trong kê khai, nộp thuế cho các DN . Cùng đó cũng khuyến khích các DN thực hiện kê khai qua mạng, thu thuế qua ngân hàng.

Trước những thắc mắc, phản ánh của các DN, nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, cơ quan thuế cũng cần có thêm đội ngũ tuyên truyền quản lý thuế để có thể giải đáp những vướng mắc của DN. Bên cạnh đó cần có nhiều chương trình tập huấn về luật phổ biến cho các DN về các nội dung thay đổi trong chính sách thuế, đào tạo về các thông tư, nghị định mới thay đổi. Ngoài ra, DN cũng kiến nghị cơ quan hải quan cần nâng cấp đường truyền dữ liệu để giảm tối thiểu hiện tượng lỗi mạng trong quá trình khai báo hải quan điện tử. Thủ tục thông quan và kiểm tra hàng hóa trước lúc thông quan cũng cần đơn giản hơn, tránh lãng phí nhiều thời gian của DN cũng như của cán bộ hải quan.

Đại diện các DN Hải Phòng cho rằng, trong tình hình suy thoái kinh tế, các DN đang rất khó khăn nhưng việc tăng thuế đột ngột và tăng cao trong một số lĩnh vực như thuế đất là không hợp lý. Một doanh nghiệp ở Hải Phòng đưa ra ví dụ như năm 2010, tiền nộp thuế đất của DN là 17 triệu đồng thì sang năm 2011 con số đó là 422 triệu đồng, tăng hơn 20 lần, khiến cho các DN không thể xoay xở được