(Haiphong.gov.vn) - Sáng 11/9, Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng tổ chức giám sát chuyên đề “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về an toàn thực phẩm giai đoạn 2022 - 2026” tại Hợp tác xã Sản xuất và Thương mại Thủy sản Xuyên Việt, xã Gia Phúc.

Bà Nguyễn Thị Việt Nga, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố, Trưởng Đoàn giám sát chủ trì buổi giám sát. Tham gia Đoàn giám sát có ông Nguyễn Ngọc Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội; ông Hoàng Văn Tuyên, Ủy viên chuyên trách Hội đồng Dân tộc của Quốc hội; cùng lãnh đạo một số sở, ngành thành phố.

Tại buổi giám sát, Đoàn đã khảo sát thực tế khu vực sản xuất, sơ chế, chế biến của Hợp tác xã; nghe báo cáo tình hình hoạt động, việc thực hiện chính sách, pháp luật về an toàn thực phẩm trong giai đoạn 2022 - 2026 và trao đổi, làm rõ một số nội dung liên quan đến công tác kiểm soát an toàn thực phẩm trong toàn bộ chuỗi sản xuất, chế biến, tiêu thụ sản phẩm thủy sản.

Hợp tác xã Sản xuất và Thương mại Thủy sản Xuyên Việt được thành lập năm 2011, hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực sản xuất giống, nuôi trồng, thu mua, sơ chế, chế biến và kinh doanh các sản phẩm thủy sản. Hiện Hợp tác xã có 15 thành viên, liên kết sản xuất với trên 200 hộ, với tổng quy mô khoảng 136 ha vùng sản xuất, nuôi trồng và liên kết.

Các sản phẩm chủ lực gồm cá rô phi, cá rô Hoàng Đế, cá chép, cá trắm và một số đối tượng thủy sản khác; đồng thời sản xuất, ương dưỡng và cung ứng cá hương, cá giống phục vụ nuôi trồng. Bình quân mỗi năm, Hợp tác xã sản xuất, cung ứng khoảng 5.000 tấn cá rô phi và 30 triệu con cá giống. Bên cạnh sản xuất, nuôi trồng, đơn vị từng bước phát triển hoạt động sơ chế, chế biến, bảo quản, với các sản phẩm như cá kho, chả cá, xốt dinh dưỡng; đồng thời xây dựng, phát triển các sản phẩm OCOP như Xốt dinh dưỡng ROCA, Chả cá ROCA và Cá kho ROCA.

Trong quá trình sản xuất, Hợp tác xã xác định an toàn thực phẩm là yêu cầu xuyên suốt từ khâu con giống, nuôi trồng, thu hoạch, sơ chế, bảo quản, chế biến đến vận chuyển và tiêu thụ sản phẩm. Đơn vị chú trọng lựa chọn nguồn giống, kiểm soát thức ăn, thuốc thú y thủy sản, môi trường nước, phòng, chống dịch bệnh; đồng thời hướng dẫn kỹ thuật cho các hộ liên kết nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm và hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn thực phẩm.

Đối với cơ sở vật chất, trang thiết bị, Hợp tác xã bố trí khu vực sản xuất, ương dưỡng, nuôi thương phẩm phù hợp; khu vực sơ chế, chế biến được tổ chức nhằm hạn chế nguy cơ nhiễm chéo; duy trì vệ sinh nhà xưởng, thiết bị, dụng cụ và từng bước đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất đáp ứng yêu cầu về an toàn thực phẩm. Người lao động được hướng dẫn về vệ sinh cá nhân, sử dụng trang phục bảo hộ và các quy định về an toàn thực phẩm trong quá trình sản xuất, chế biến.

Hợp tác xã đồng thời kiểm soát nguồn nguyên liệu, con giống, thức ăn, thuốc thú y thủy sản và chế phẩm xử lý môi trường; không sử dụng chất cấm trong nuôi trồng; thực hiện ghi chép nhật ký sản xuất, theo dõi môi trường nước, phòng, chống dịch bệnh và kiểm soát các yếu tố có nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm.

Trong giai đoạn 2022 - 2026, Hợp tác xã từng bước thực hiện các thủ tục liên quan đến an toàn thực phẩm, kiểm nghiệm, đánh giá chất lượng sản phẩm, lưu giữ hồ sơ nguyên liệu và quá trình sản xuất; chú trọng ghi nhãn hàng hóa, theo dõi thời hạn sử dụng, điều kiện bảo quản và từng bước áp dụng mã QR phục vụ truy xuất nguồn gốc.

Cùng với đó, đơn vị tăng cường phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan chuyên môn, các đơn vị nghiên cứu, cơ sở đào tạo trong chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, tập huấn kỹ thuật nuôi, phòng chống dịch bệnh, quản lý môi trường và kiến thức về an toàn thực phẩm. Hợp tác xã cũng từng bước ứng dụng khoa học công nghệ, công nghệ cao và chuyển đổi số trong quản lý vùng nuôi, theo dõi môi trường, kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc.

Công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát được Hợp tác xã xác định là một trong những nội dung quan trọng nhằm kịp thời phát hiện, khắc phục những tồn tại và nâng cao ý thức chấp hành các quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm.

Nội dung kiểm tra, giám sát tập trung vào điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị, nguồn nguyên liệu, con giống, thức ăn, thuốc thú y thủy sản, vệ sinh cơ sở, chất lượng sản phẩm, bao bì, nhãn hàng hóa, thời hạn sử dụng, điều kiện bảo quản, hồ sơ, nhật ký sản xuất và truy xuất nguồn gốc. Khi phát hiện sản phẩm không bảo đảm chất lượng hoặc có nguy cơ mất an toàn thực phẩm, Hợp tác xã thực hiện các biện pháp cách ly, ngừng sử dụng, tiêu thụ, xác định nguyên nhân và xử lý, thu hồi sản phẩm khi cần thiết.

Theo báo cáo của Hợp tác xã, trong giai đoạn 2022 - 2026, đơn vị không phát sinh vụ việc vi phạm nghiêm trọng về an toàn thực phẩm bị cơ quan có thẩm quyền xử lý. Các nội dung được cơ quan chức năng hướng dẫn, lưu ý hoặc yêu cầu điều chỉnh đều được Hợp tác xã tiếp thu, khắc phục; đồng thời chủ động rà soát, hoàn thiện quy trình nội bộ, tăng cường kiểm tra và đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị.

Tuy nhiên, Hợp tác xã cũng cho rằng việc kiểm soát đồng bộ an toàn thực phẩm trong chuỗi liên kết còn gặp một số khó khăn do quy mô sản xuất và số lượng hộ liên kết lớn; nhận thức về an toàn thực phẩm của một số hộ chưa đồng đều; việc ghi chép nhật ký sản xuất, truy xuất nguồn gốc tại một số hộ chưa đồng bộ. Chi phí đầu tư cơ sở vật chất, kiểm nghiệm, chứng nhận và duy trì hệ thống quản lý chất lượng còn cao, trong khi nguồn nhân lực có chuyên môn sâu về quản lý chất lượng và an toàn thực phẩm còn hạn chế.

Hợp tác xã kiến nghị tiếp tục hoàn thiện chính sách, pháp luật về an toàn thực phẩm theo hướng rõ ràng, thống nhất, dễ thực hiện; đơn giản hóa một số thủ tục hành chính; tăng cường đào tạo, tập huấn, hỗ trợ ứng dụng khoa học công nghệ, IoT, cảm biến môi trường, tự động hóa, chuyển đổi số và truy xuất nguồn gốc. Đồng thời, đề nghị có chính sách hỗ trợ tiếp cận nguồn vốn, đầu tư cơ sở hạ tầng, mở rộng vùng nuôi tập trung, phát triển sản phẩm OCOP và xúc tiến thương mại.

Sau khi khảo sát thực tế khu vực sản xuất, sơ chế, chế biến và nghe báo cáo, giải trình của đơn vị, Đoàn giám sát Nguyễn Thị Việt Nga ghi nhận, đánh giá cao nỗ lực của Hợp tác xã Xuyên Việt trong tổ chức sản xuất và tuân thủ các quy định về an toàn thực phẩm.

Trưởng Đoàn giám sát Nguyễn Thị Việt Nga đánh giá, điểm đáng ghi nhận của Hợp tác xã là từng bước hình thành chuỗi giá trị tương đối hoàn chỉnh từ sản xuất con giống, nuôi trồng, thu mua đến sơ chế, chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Với quy mô 15 thành viên, liên kết trên 200 hộ trên diện tích khoảng 136 ha, sản lượng lớn và nhiều sản phẩm chế biến, yêu cầu kiểm soát an toàn thực phẩm trong toàn chuỗi đặt ra ngày càng cao.

Ghi nhận trong giai đoạn 2022 - 2026 Hợp tác xã không phát sinh vụ việc vi phạm nghiêm trọng về an toàn thực phẩm bị cơ quan chức năng xử lý, các khuyến nghị chuyên môn được tiếp thu, khắc phục, bà Nguyễn Thị Việt Nga nhấn mạnh, chuỗi liên kết càng dài, quy mô thị trường càng lớn thì yêu cầu quản trị rủi ro càng phải chặt chẽ.

Trưởng Đoàn giám sát đề nghị Hợp tác xã thời gian tới tập trung kiểm soát an toàn thực phẩm trên toàn bộ chuỗi, coi đây là yêu cầu xuyên suốt trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Việc bảo đảm an toàn của sản phẩm cuối cùng không chỉ phụ thuộc vào khâu chế biến mà bắt đầu từ con giống, nguồn nước, thức ăn, thuốc thú y, quá trình nuôi trồng, thu hoạch và sơ chế.

Đặc biệt, Hợp tác xã cần tăng cường kiểm soát thực chất đối với các hộ liên kết; xây dựng và thực hiện nghiêm các tiêu chí về ghi chép nhật ký sản xuất, kiểm soát hóa chất, thuốc thú y và thời gian ngừng sử dụng thuốc; đồng thời có biện pháp xử lý, không để các hộ không tuân thủ quy trình làm ảnh hưởng đến chất lượng, an toàn của toàn chuỗi.

Bà Nguyễn Thị Việt Nga cũng lưu ý Hợp tác xã đặc biệt quan tâm kiểm soát thuốc thú y, kháng sinh và chất lượng nguyên liệu trước khi đưa vào chế biến. Cùng với việc chuẩn hóa quy trình lưu trữ hồ sơ sử dụng vật tư tại từng vùng nuôi, đơn vị cần xây dựng kế hoạch lấy mẫu kiểm nghiệm định kỳ dựa trên mức độ nguy cơ, nhất là đối với nguồn thủy sản thu mua từ các hộ liên kết.

Về truy xuất nguồn gốc, Trưởng Đoàn giám sát nhấn mạnh, mục tiêu không dừng ở việc dán tem hoặc mã QR mang tính hình thức, mà phải xây dựng được hệ thống dữ liệu có khả năng truy ngược chính xác lô sản phẩm về ngày chế biến, nguồn nguyên liệu, ao nuôi và quá trình sử dụng thức ăn, hóa chất. Hợp tác xã cần chủ động tổ chức các buổi diễn tập truy xuất nguồn gốc và thu hồi sản phẩm giả định để kiểm tra khả năng phản ứng, sẵn sàng ứng phó khi có tình huống phát sinh trên thị trường.

Bên cạnh đó, Hợp tác xã cần tiếp tục nâng mức độ chuẩn hóa trong sơ chế, chế biến và mở rộng diện tích nuôi đạt chuẩn VietGAP. Trưởng Đoàn giám sát lưu ý, các sản phẩm chế biến sâu khi mở rộng thị trường sẽ tác động đến sức khỏe người tiêu dùng trên phạm vi rộng hơn; do đó, các chứng nhận OCOP hay những kết quả đạt được phải được xem là nền tảng để tiếp tục nâng cao chất lượng, chứ không phải điểm dừng trong quá trình hoàn thiện chuỗi sản xuất an toàn.

Đối với những khó khăn, kiến nghị của Hợp tác xã liên quan đến hoàn thiện chính sách, pháp luật, thủ tục hành chính, nguồn vốn, khoa học công nghệ và những vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện, Đoàn giám sát ghi nhận để tổng hợp, nghiên cứu.

Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố sẽ tổng hợp, đối chiếu những vấn đề thực tiễn từ Hợp tác xã Xuyên Việt với tình hình tại các địa phương, cơ sở sản xuất khác, qua đó nghiên cứu, kiến nghị Quốc hội và các bộ, ngành liên quan trong quá trình xem xét, hoàn thiện chính sách, pháp luật về an toàn thực phẩm, trong đó có việc sửa đổi Luật An toàn thực phẩm trong thời gian tới.

Trưởng Đoàn giám sát Nguyễn Thị Việt Nga đề nghị Hợp tác xã Xuyên Việt tiếp tục hoàn thiện báo cáo, bổ sung đầy đủ số liệu và cụ thể hóa các nội dung kiến nghị, gửi về Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố trước ngày 16/9/2026 để tổng hợp, xây dựng báo cáo chung.